Esnesnon 23-1-11

-Consider this analogy. We are amazed to see a human figure hurtling through the sky like Superman. "It's a woman!" someone shouts. "Why a woman?" we ask. "Well, it's either a man or a woman, and it's impossible for a man to fly." (P. Van Inwagen, Metafysics, (Boulder, 2009) 223.

Dus dat. Al lerende voor mijn geheel facultatieve tentamen voor het vak over Ontologie heb ik hernieuwde bewondering voor professor Van Inwagen opgevat. Het is overigens een Yank, wat verklaart waarom het citaat in het Engels is terwijl zijn naam zo bedrieglijk Nederlands klinkt. Zijn regelmatige verwijzing naar sciencefiction of andere pop-culture, zoals hierboven, maakt zijn boek vermakelijk. Ik heb een kleine lachbui ongeveer elke vijf pagina's. Dat ligt deels aan mij, maar goed. Hij schrijft onderhoudend, werkt zorgvuldig en stapsgewijs en waar nodig neemt hij zijn hoed af voor de passerende scepticus of degenen die geen 'vriend van de these' zijn, zoals professor Van Woudenberg zou zeggen.

'Hernieuwde bewondering' impliceert echter dat ik ook anders over deze man heb gedacht in de drie weken dat ik me over het onderwerp gebogen heb met zijn boek als leidraad. Ik heb nog steeds twee grote bezwaren bij het werk van Van Inwagen. Ten eerste gaat hij niet altijd de discussie aan waar dat bevorderlijk zou zijn: over de vrije wil of het idee van 'contingency' heeft hij geen echte argumenten over als het erop aankomt, tot op het punt waar hij de vrije wil een 'deep mystery' noemt, wat ik een beetje slap vind voor een boek dat over de poging tot het verklaren van de meest fundamentele vragen van onze kennis gaat. Soms lijkt hij een rotsvaste overtuiging te hebben die hij niet met zijn lezers wil delen. Ten tweede, min of meer in dezelfde geest, laat hij na om bepaalde divergente opvattingen te bespreken omdat hij de gedachte achter bepaalde theorieën 'niet begrijpt.' En daar laat hij het vervolgens bij. Ik heb het al en plein public een zwaktebod genoemd, maar een ander zou natuurlijk kunnen zeggen dat Van Inwagen zich juist sterk toont door toe te geven dat hij een standpunt heeft en bepaalde opvattingen daardoor nooit zal begrijpen, in plaats van een halfslachtige poging te verrichten die argumentaties weer te geven.

Het is een goed boek. Ik heb weinig vergelijkingsmateriaal buiten de Kritik, en dat is gewoon niet helemaal eerlijk, dus ik zal het boek op zichzelf moeten beoordelen. Het draagt een serie opvattingen uit maar laat je vrij het ermee oneens te zijn. Bovenal maakt het een heel schimmig onderwerp vatbaar, wat bij metafysica een geweldige prestatie is. Al met al een goede inleiding, hoewel de kritiekpunten staan. Waar hij een redenering levert op basis van klakkeloos aangenomen stellingen heb ik moeite te blijven lezen, maar zodra ik eenmaal doorzet is het uiteindelijk goede stof tot nadenken.

Geïnteresseerd en in staat om taaie filosofie te verwerken? Probeer de boekhandel bij de VU of leen mijn exemplaar, beschikbaar vanaf overmorgen, na mijn tentamen.

Hugo Maat