Esnesnon 15-7-09

Goedemorgen.

Ik post dit vanuit de openbare bibliotheek van Amsterdam, dat ene ding tussen het nieuwe conservatorium en het station in. Mijn posts, die de afgelopen weken al steeds verdere tussenpozen lieten vallen (iets dat ik maar al te graag corrigeerde door ontzettend langdradige en grote posts te schrijven), krijgen nu helemaal een lang, what's the word, hiaat gezien het feit dat ik morgen naar Zeeland ga, tot de 22ste. In het stukje Zeeland waar ik ga zitten word ik losgekoppeld van de moderne technologie en ga ik aan mijn inmiddels reusachtige boekenstapel zitten. Ik kan het niet laten even te kletsen over de boeken die ik ga doorwerken. Het eerste dat in me opkomt is Isabel Allende (wiens 'Zorro' ik nog altijd nodig bij miss Cupcake vandaan moet houden omdat ze anders maar giddy zou worden), waarvan ik 'Het huis met de geesten' ga lezen. Het boek schijnt een groot werk te zijn van het vroege magisch realisme, waar ik na één enkel smakelijk proefje een hele hoge pet van op heb. Ik ben erg makkelijk te overtuigen als het om boeken gaat. Een ander boek waar ik verwachtingen over heb is Eichmann in Jeruzalem van Arendt, ook wel bekend als The Banality of Evil. Bij filosofie is het boek genoemd, ik ben hem later nog een paar keer tegen gekomen, bijvoorbeeld in een werk van Van Rossem, het hele ding schijnt een controverse als ik weet niet wat te hebben veroorzaakt, dus ik besloot het boek maar even op de proef te stellen. Nog niet eens aan begonnen, dus later meer. Dan heb ik nog een stapel geschiedkundig inleeswerk, met boeken over de vroege Noormannen, de Khmer, Japan, Tsaristisch Rusland, (spiek) Arabische volkeren, de westerse Renaissance en alwéér een val van het Romeinse Rijk, een onderwerp waar ik moeilijk genoeg van krijg. Ieder boek schommelt tussen de honderd en de driehonderd bladzijdes geloof ik en ik heb ongeveer twee maanden om ze allemaal te lezen of af te keuren.

Ik zou kunnen vermoeden dat ik er helemaal stapelgek van zou worden, maar dan heb ik tenminste iets te doen de komende week als ik geen internet gebruik en verder alleen mijn moeder en kleine broertje in de buurt heb. Gek worden van een idiote stapel boeken is aangenaam daarbij vergeleken. Het lijkt me eerlijk gezegd verschrikkelijk om in Zeeland iets anders te doen dan lezen, eten en slapen. Ik wil niet aan een goor Noordzeestrand, wijd en koud, kijken naar het bruinige water terwijl ik nog altijd und immer de kraakheldere Grote Oceaan en de lauwe Caribische zee met de pikzwarte stranden en de palmen voor mijn geestesoog heb, of desnoods de prachtige blauwgroene wateren van de Atlantische Oceaan voor de Portugese stranden of zelfs de Mediterranee bij Argelès. Ik wil niet naar Neeltje Jans, wat dat ook mag zijn en ik weiger stoïcijns het op internet op te zoeken. Ik wil niet het centrum van Middelburg bekijken als ik München, Parijs, Praag, Barça, Rome en Londen heb gezien en waardig heb bevonden. Het boeit me ook niet dat het een oude stad is, van Carcasonne wint het toch niet. Ik wil geen fietstochtje maken en de schone natuur aanschouwen, ten eerste is er nauwelijks natuur in Zeeland, als het aan de natuur had gelegen was de helft van die provincie er niet eens (groot gelijk) en ten tweede wint het ook niet van de Alpen, de tropen, of zelfs de Veluwe. Ik wil ook niet naar België, want mijn vooroordelen en mijn eerste indrukken vormen samen een onverbiddelijk front dat me daar weghoudt. Ik wil niet geforceerd gezellig doen met mijn familieleden, ik wil überhaupt niet geforceerd gezellig doen. Ik wil de zak uithangen, met niemand praten en van de schone lucht genieten terwijl ik lees. De hele dag lang.

'En als je al een keer iets ervaren hebt hoef je het dus geen tweede keer?' wordt er letterlijk aan mij gevraagd. Nou dat is natuurlijk niet waar, als de ervaring positief was zou ik graag een herhaling willen ja. Dit geldt echter niet voor positieve ervaringen die in de schaduw zijn gesteld door positiever ervaringen. Ik kan niet leven op herhaling van kleine pleziertjes, het moet allemaal harder, hoger en hyper. Geef me de volgende stap, geef me een grotere kick, meer vuur, meer explosieven, meer smaak en meer bloed. Dood nog meer hersencellen, breng me in verdere vervoering, maak me gekker, maak me slimmer. Wat er ook gebeurt, kom niet aan met minder met de hoop dat het mijn aandacht trekt want op het mindere ben ik uitgekeken. Met 'second best' neem ik geen genoegen. Maar het gaat verder dan dat. Stagnatie is letterlijk stilstand, maar praktisch is het achteruitgang. Als iets niet verder ontwikkelt, als iets elke keer hetzelfde is, verveelt het me en voel ik er niets meer bij. Eten, smalltalk, oud en nieuw, school (hoewel dit eventueel niet langer telt), het is alle waarde en betekenis kwijt en voor mijn gevoel wordt het doorgespoeld. Ik haat die sleur, die regressie, als het kan bestrijd ik het. Ik word niet gelukkig noch krijg ik genot uit herhaling.

Ik ben in een giftige bui, vermeldt mijn sceptische zelf. Ik zou zo een stel factoren kunnen noemen die tot mijn momentele houding tegenover de wereld hebben geleid en daarmee ook mijn bovenstaande stuk tekst hebben gecreëerd. Dat is wat er overblijft van mensen als je ze ver genoeg ontleedt, stimulus en respons. Of het nou zorgvuldig geconditioneerd is of niet, want bij mezelf denk ik dat het eerder per ongeluk zo geworden is dan dat iemand mijn persoonlijkheid gepland heeft, mensen zijn niet vrij. We zijn altijd ondergeschikt aan patronen en hormonen, ondergeschikt aan de werking van onze eigen geest. Als je bij een driesprong komt en je kiest één van de twee wegen, dan is er geen sprake van vrijheid. Er is een reden om voor één van de twee routes te kiezen, misschien omdat het ergens heen leidt, misschien omdat de wandelaar om wat voor reden dan ook een voorkeur heeft voor één richting, misschien wordt de wandelaar die richting uit getrokken door een specifieke compositie van bomen die er uitnodigender uitziet, wat dan ook. Er is geen mogelijkheid om een andere keuze te maken dan de keuze die je hersenen vóór je maken, zelfs de poging dit te ontkomen leidt gewoon tot een keurige input-output relatie. Welk deel van je geest zou boven zichzelf kunnen staan? De ongeziene observant spoelt de band van de wandelaar terug en kijkt opnieuw. Steeds slaat hij dezelfde richting in. Één keer komt hij tussenbeide en laat hem het andere pad kiezen, maar als hij ook de tussenkomst terugspoelt gaat de wandelaar weer keurig langs de oude route.

De mensen om me heen bewegen volgens natuurwetten die ook de atomen en de geluidsgolven sturen. Gewoon iets gecompliceerder. Descartes zag poppen van vlees, machines waarvan hij niet wist of ze wel een geest hadden, iets dat hij alleen bij zichzelf had weten vast te stellen. De geest van Descartes bestond, want die dacht. Ik benijd hem. Ik zou ook wel een geest willen hebben.

Hugo Maat.