Esnesnon 20-6-09

Goedenavond.

Mijn slaapritme heeft zich hersteld na een kleine schok zo rond eergisteren, toen ik pas om vier uur in bed lag om vervolgens om acht uur wakker te worden en nog uit bed te komen ook. Het resultaat was een dag waarbij ik de hele tijd bijna in slaap viel en ineens enorm wakker werd rond middernacht waardoor ik moeilijk weer in slaap viel. Wacht even, wat bazel ik nou. Mijn slaapritme heeft zich helemaal niet hersteld, dat is gewoon wishful thinking. Ik ben veel te wakker voor half elf 's avonds en mijn brainwave kwam ook volkomen op het verkeerde moment. Het zou me ook niets verbazen als ik zometeen niet in slaap val voor middernacht en mijn tijd vul met van die typische tijdmoordmethodes die de moderne techniek ons biedt.

Ik ga nu een dappere poging wagen om die laatste figuurlijke taartpunt (ik heb namelijk iets aangesneden) te koppelen aan een eerder uit de lucht gegrepen onderwerp, namelijk een brainwave. Een groot succes, zoals al af te lezen valt uit de vorige zin, want ze zijn aan elkaar gekoppeld binnen de omheining van een hoofdletter en een punt. Ook door aan te geven dat ze bij elkaar horen is die connectie al aangebracht en natuurlijk was er ook al een connectie in mijn hoofd, van wat voor soort dan ook, van metafysisch tot banaal, anders was ik nooit op het idee gekomen om ze op een dergelijke wijze bij elkaar te plaatsen. Nu moet ik nog voldoen aan een onuitgesproken eis (roomeis met aardbeien en slagroom) van een wellicht niet eens zo denkbeeldige lezer en een auteur die aan de wellicht niet eens zo denkbeeldige lezer probeert een verhaal te verkopen om die connectie op de één of andere manier aanschouwelijk te maken. Dit verhaal eveneens zou ik niet afsteken als ik niet al een beeld in mijn hoofd had van de connectie zoals ik die ga presenteren. So without further ado, een poging te bewijzen dat ik niet enkel lucht heb lopen kletsen, zonder dat een dergelijke poging vereist of nuttig is.

Ik stapte anderhalf uur terug op de fiets, reed halfslachtig de wijk door richting het huis van iemand die niet thuis was (waar ik me terdege bewust van was vanaf het vertrek), keerde, reed een eindje om het plaatselijke meertje heen en ging op een soort verlaten steiger die mij aan een stormvloedkering deed denken en ervoor zorgde dat ik mijn geheugen ging afzoeken naar een goed woord voor een dergelijke fluts. Ik zette mijn fiets neer, op slot omdat ik dat gewend ben en ging op het uiteinde van dat ding staan om naar de ondergaande zon te kijken. Iets later vroeg een voorbijganger, die ik wel eens eerder had ontmoet (we hebben samen in een space shuttle gezeten), mij waarom ik dat had gedaan. Mijn antwoord was 'zomaar.' Hoewel dat een steekhoudende reden blijft naar mijn mening is dat niet de volle waarheid. Ik had geen behoefte om alleen te zijn, dat was ik op mijn kamer of hier achter de computer, afgesloten van de buitenwereld ook al, in grote mate zelfs. Ik had geen behoefte aan frisse lucht, hoewel het me eigenlijk wel goed heeft gedaan. Ik deed het omdat ik vrij was en me vrij wilde voelen. Ik vind die verklaring zelf wat begrijpelijker als ik hem formuleer als 'ik was niets en wilde me niets voelen.' Experiences may vary.

Om even wat voort te kantklossen op die vreemde, quasi-filosofische zin die zo thuis zou kunnen horen in een emo-gedicht: Ik geloof dat je 'zijn' voor een aardig deel wordt bepaald door je 'doen.' Of andersom, maar dat is een beetje een kip-en-ei relatie. (Dat wil trouwens zeggen dat beide richtingen waar kunnen zijn, afhankelijk van de manier waarop je het bekijkt, het betekent niet per se dat het voor eeuwig doorgaat.) Mijn redenering is deze: Om vrij te zijn is om niets te doen. Niets zijn komt voort uit niets doen. Iets zijn betekent in ieder geval iets doen, bestaan in de eerste plaats. Concreter: een scholier zijn betekent naar school gaan. Een vegetariër zijn betekent vegetarisch eten. Wat betekent het een mens te zijn? Rationeel denken, zou je kunnen zeggen. Ik zou hier een pot wormen kunnen openen en vragen wat het betekent om een man of een vrouw te zijn of andere van dit soort sociaalfilosofische kwesties aan de orde brengen, maar dat laat ik voor het moment maar even. Wat betekent het dan om vrij te zijn van al deze dingen, van het zijn van een mens, het zijn van een leeftijd, een baan, een nationaliteit, een geslacht, een getypeerde persoonlijkheid? Het niet 'doen' van welk dan ook van deze dingen. En dus, op die manier, het zijn van niets door niets te doen.

Dit verklaart alleen hoe ik meen dat ik vrij kan zijn, het verklaart niet waarom ik vrij wilde zijn. Ik heb namelijk met de claim niets te willen zijn een zekere verantwoording af te leggen waarom ik geen mens, geen persoonlijkheid zou willen zijn. Ik heb het idee dat ik die verantwoording een beetje schuldig moet blijven omdat ik met die vraag met mezelf in de knoop zit. Dat wil zeggen, ik weet mijn eigen antwoord niet omdat er verschillende antwoorden zijn. De rebel zegt dat ik niet getypeerd wil worden door de wrede, onderdrukkende maatschappij en dat ik mijn leven wil leiden op mijn eigen manier. De hoogdraver zegt dat ieder mens vrijheid verlangt vanuit zijn natuur. De scepticus, die het meeste van mijn denkwerk beheerst, zegt dat ik waarschijnlijk graag wil volhouden dat ik vrijheid heb om me beter te voelen of om mezelf voor mijn gevoel boven de rest van de wereld te plaatsen die natuurlijk wel in het raderwerk van labels gevangen zit terwijl dat helemaal niet kan.

Een andere verklaring heeft te maken met mijn liefde voor het begrip dolce far niente. Met gewoon far niente ben ik maar al te bekend, in mijn tijd op school heb ik ontzettend veel niets gedaan. Niet alleen binnen de muren van het instituut, ook daarbuiten had ik er een handje van. Ik had geen behoefte om te zwoegen voor hoge cijfers, of voor geld of wie weet wat nog meer voor rommel. Het was aangenamer en makkelijker om mijn tijd te verdoen met de tijdmoordmethodes die de moderne technologie ons gebracht heeft. Het kost geen moeite, het houdt nooit op, het staat totale lichamelijke en geestelijke inactiviteit toe, het is eigenlijk een verlengstuk van slaap. Nee, far niente was geen kunst voor mij en ik paste het uitvoerig toe. Werd ik er gelukkig van? Natuurlijk niet. Er is weinig geluk te behalen in eeuwig slapen, een dergelijk leven levert alleen een afwezigheid van pijn op. Ik zou zonder problemen mijn hele leven slapend door kunnen brengen, als ik niet een soort overkoepelend, beoordelend bewustzijn had in een stoffig hoekje van mijn hoofd dat je zomaar eens een geweten zou kunnen noemen. Dat is het deel van mijn hoofd dat van tijd tot tijd ziet wat ik weken of jaren lang heb gedaan en zich zorgen maakt om vervolgens te schreeuwen om een grote ommekeer.

En dat is gewoon bullshit. Ik kan zo vaak als ik wil schreeuwen om een grote verandering in mijn leven, om een manier om alles anders te doen, maar ik weet maar al te goed dat er geen toekomst in die ideeën zit. Dat hoger bewustzijn houdt het in extreme gevallen misschien een paar dagen vol om mijn leven te beheersen, om vervolgens te verdwijnen waarna alles weer naar het oude terugkeert. Niet dat ik geen grote ommekeren ken. Ik had zostraks nog een moment waarop er zomaar eentje had kunnen gebeuren. Ik stond aan het water, kijkend naar de ondergaande zon, de golfjes tekenden zich duidelijk af doordat de kant die niet in de zon stond donker werd in vergelijking tot de rest van het water waardoor het hele meer in een reliëf veranderde, de wolken rond de zon werden goudkleurig en daarna roze, oftewel een perfect moment om tot bezinning te komen. In een film.

Ik geloof niet in die bekeringsmomenten. Ik geloof dat het net zoveel fictie is als liefde op het eerste gezicht, goddelijke openbaringen, (en nu is het tijd dat ik een goed voorbeeld noem, iets dat iedereen als fictie beschouwt) het zegevieren van het goede, zwevende auto's en pratende dieren. Als mensen al een soort inkeermoment hebben gekend in hun leven dan gnuif ik en reageer ik door het begrip fictie op te rekken voorbij verhalen in boeken of films die niet echt gebeurd zijn tot alles wat verzonnen is. Daarbij is ook het creëeren van verbanden inbegrepen. Ik zou humesiaans kunnen doen en zeggen dat alle verbanden door de menselijke geest geschapen worden en allemaal verzonnen zijn. Er is veel fictie die bestaat uit feiten die gewoon op een bepaalde manier verbonden en weergegeven zijn waardoor er een verhaal ontstaat dat niet noodzakelijk waar is. Dat doen mensen ook met hun eigen leven, door lijnen en verbanden waar te nemen in hun eigen geschiedenis en daarmee er een verhaal van makend dat niet per se waar is. Ik ben nu ontzettend hoogdravend aan het doen natuurlijk, omdat ik niet veel meer kan doen dan zeggen dat dit voor mij waar is om vervolgens aan te nemen (en te hopen) dat dit ook voor anderen geldt.

Waar wil ik nou eigenlijk heen? Ik kan in ieder geval zeggen waar de hoogdraver heen wil: namelijk dat ieder leven een eigen fictioneel kunstwerk is en dat we vrij zijn dat vorm te geven. Ik weet ook wat het hoger bewustzijn als conclusie geeft: Ik moet mijn leven eindelijk blijvend veranderen en het far niente inruilen voor het betere dolce far niente. Ik weet dat de scepticus alle mogelijke denkbeelden relativeert en reduceert tot iets basaals of aangeeft hoeveel onzin het eigenlijk is. Ik weet wat mijn Id wil, maar die is niet aan het woord geweest en dat gaat niet gebeuren ook. (Gore klootzak dat het is.) Ik weet wat mijn superego wil: namelijk dat ik mijn teksten een betere opbouw geef en dat ik van tevoren besluit wat de clue is. Als ik toch freudiaans bezig ben is het natuurlijk ook de bedoeling dat ik mijn ego aanspreek en vraag wat voor een clue die zoekt, maar het enige wat het ego ziet is alles wat niet gezegd wordt of de leegte van dingen die gezegd zouden kunnen worden, zou ik weten wat die dan zijn. De scepticus, die al enige tijd aan het woord is, zou zich hier afvragen of er wel een ego is en tenslotte uitkomen op een redelijk bedroevend en teleurstellend eindpunt. De conclusie is dat er geen conclusie is.

Hugo Maat.